Wil ook jij specifieke informatie ontvangen over jouw tuin?

Heb je reeds een MijnTuin.org account? Aanmelden

Artisjok

clip_image001(7).png

Wetenschappelijke naam

Cynara scolymus

Familie

Asteraceae (komposietenfamilie)

Indeling

Doorlevende gewassen

Herkomst

Landen rond het Middellandse zeegebied. Sommige bronnen vermelden dat de oervorm van deze plant Arabisch is, net als de naam 'alchar-schof', en stamt uit Noord-Afrika of het Midden-Oosten.

Algemeen

Nuttig en mooi hoeven elkaar niet uit te sluiten. Dat bewijst de artisjok, een reusachtige distelsoort die verwant is aan -en ontstaan uit- de kardoen. Het deel dat voor consumptie wordt gebruikt is de geschubde, jonge bloemknop (ongeopende bloem) die geplukt wordt voor de plant rijp is. Artisjok heeft naast de eetbare bloemknop diep uitgesneden, zilvergroen blad. Hij draagt één centrale, grote bloemknop. Op de zijscheuten verschijnen nog enkele kleinere bloemhoofden. Het is een vaste plant die bij ons tijdens de winter bescherming nodig heeft. Omwille van zijn decoratieve waarde wordt hij ook aangeplant in borders of tuinen met een  'natuurlijke' uitstraling.

Goed om weten: artisjok is een groente die traditioneel is in de Italiaanse volkskeuken. In Italië heeft elke regio zijn eigen specifieke variëteit (Romanesco, Catanese).


• Hoewel de kardoen reeds bij de Romeinen en Grieken gekend was, ontstond de artisjok zelf waarschijnlijk ergens tussen 800 en 1500 door mutatie in de kloostertuinen.


• Bij de bereiding kunnen de snijvlakken bij de artisjok snel verkleuren. Wrijf ze daarom in met citroensap.


• Naast zijn decoratieve waarde en gebruik in de keuken heeft artisjok ook een heilzame werking. De plant heeft namelijk een  leverreinigende werking en gunstig effect op cholsterolspiegel (aangetoond in 1957 door Italiaanse onderzoekers) en de spijsvertering. Farmaceutisch gezien behoort ze tot de zogenaamde bittermiddelen. Deze wekken in sterke mate de eetlust op.


• Als men bij artisjok spreekt van 'hooi', bedoeld men de vezelige draden die onder de blaadjes zitten. Het zijn de eigenlijke bloemblaadjes en ze zijn niet eetbaar. Ze moeten voorzichtig verwijderd worden, want eronder zit het lekkerste van de artisjok: de bodem.


• Artisjok wordt in ons land vooral ingevoerd vanuit Bretagne. Belangrijke productielanden zijn Spanje, Italië en Frankrijk maar ook in Marokko, Algerije, Israël, Egypte en Turkije.


• Artisjok is een kruidachtige, overblijvende maar niet volledig vorstbestendige plant met een wortelstok die zich ondergronds wijd vertakt. In het eerste jaar vormt de plant een rozet van diep ingenseden bladeren. Vanaf het tweede jaar verschijnen de bloemknoppen op lange, sterke stengels.


• Jonge bladstengels worden soms als selder gegeten. Ze worden eerst geblancheerd om de bitterheid te verminderen en daarna gekookt of rauw klaargemaakt.


• De bittere smaak is te wijten aan de bitterstof cynarine in de wortels en de bladeren. Deze stof is ook de basis voor een bitter aperitief.

Teelt

Planten zijn steeds in de handel verkrijgbaar. Wie zelf wil zaaien kan binnen voorzaaien vanaf februari/maart of buiten in volle grond vanaf mei. Zaai drie zaadjes bij elkaar en hou de sterkste over. Je kan ook stekken nemen ( 25 cm lanng) in de lente (april) door van een volwassen plant met een scherp mes een goed ontwikkelde scheut af te scheiden. De scheut moet voorzien zijn van een stukje wortel. Plaats deze scheut in een pot onder glas. Een volwassen plant kan in de lente ook gedeeld of gescheurd worden.

Geef artisjokplanten een voedzame grond en een beschutte plaats in de moestuin.Volle zon. Tijdens de winter de planten beschermen door ze in te korten en aan te aarden. Breng stro rond de plant aan. In het voorjaar kun je best een teveel aan zijscheuten wegsnoeien. Hou zo'n 3 stengels over. Zo voorkom je dat je veel stengels hebt met kleine bloemhoofden.

Winiefred over artisjok

Ziektes

Kan eventueel last hebben van bladluizen, oorwormen of schimmelziektes zoals meeldauw en grijsrot.

Rassen

Vert de Provence 29.png

Bewaren

Koop steeds goed gesloten knoppen zonder bruine punten. De blaadjes moeten dicht tegen elkaar staan en dik en leerachtig aanvoelen.

Wikkel hem in een vochtige theedoek (tegen uitdrogen), zo kan hij nog ongeveer een week bewaard worden in de koelkast.

Recepten

Recepten met artisjok Bereiding Schoonmaken


•  
•  



Reacties

Er zijn nog geen reacties.

Log in om een reactie te plaatsen