Wil ook jij specifieke informatie ontvangen over jouw tuin?

Heb je reeds een MijnTuin.org account? Aanmelden

Erwten

ERWTEN

’n bijbelse groente


Erwten zijn zeer oud en worden als groente reeds vermeld in de bijbel. Erwten worden wel eens plantaardig vlees genoemd en voor veel vegetariërs is dat ook zo. Ze zitten vol plantaardige eiwitten, zijn dus heel gezond en bovendien laten ze talloze lekkere variëteiten toe in de keuken. D erwt is ook de ideale groente voor tuinders, omdat ze gemakkelijk te telen is en tegelijk de ideale groenbemesting levert voor de biologische tuin.

Een beetje geschiedenis

De erwt (Pisum sativum) komt oorspronkelijk uit het oostelijke Middellandse-Zeegebied, Iran, Afghanistan en Tibet, waar ze al duizenden jaren wordt verbouwd. Waarschijnlijk is de erwt lang voor onze jaartelling ontstaan uit enkele wilde Pisumsoorten van rond de Middellandse Zee. Ze hebben zich zeer goed aangepast aan lagere temperaturen en wordt nu verbouwd in de gematigde klimaatgebieden van elk continent, hoewel nergens op grote schaal. Daarvoor is de teelt iets te kwetsbaar.

In Zwitserland zijn erwtenzaadjes gevonden die meer dan 5000 jaar oud zijn. In die tijd gebruikte men vooral de rijpe, droge erwten. Het duurde waarschijnlijk tot de 15de eeuw voor men in Frankrijk de onrijpe groene erwtjes begon te eten die bij ons bekendstaan als de doperwt.

Erwten bestaan in veel variëteiten en worden al eeuwenlang door mensen gegeten. In de bijbel is te lezen hoe Ezau zijn eerstgeboorterecht verkocht aan zijn broer Jacob voor een bord linzensoep. Wie ooit linzensoep proefde, kent de ongeëvenaarde smaak.

Lekkernij met lange traditie

Erwten stonden bijna dagelijks op het menu van onze voorouders. Erwten, bonen en kapucijners konden zich in het Belgische klimaat goed ontwikkelen en gedroogd waren ze lang houdbaar. Vooraleer de aardappel werd ingeburgerd, werd er in ons land niet veel anders gegeten dan peulvruchten, vooral bruine bonen en erwten. Een overblijfsel daarvan is de typische erwtensoep of snert, waarin zowel spek als allerlei groenten werden verzameld: eten en drinken tegelijk!

Gezond zowel vers als gedroogd

Erwten zijn erg gezond. Verse erwten zijn rijk aan vitamines A, B (B1 en B2), V, zetmeel, eiwit, lecithine (versterkt de geslachtsfuncties en helpt ziekten van de bloedvaten voorkomen) en ook mineralen als ijzer, calcium, zwavel, silicium, magnesium, lood, chloor, cellulose. Als de erwt gedroogd is, is de vitamine C verloren gegaan.

De doperwt bevat de best verteerbare suikers. Erwten reinigen de darmen, en beletten zuurophoping. Ze zijn wel wat zwaar om verteren. Mensen met delicate darmen moeten ze daarom beperkt gebruiken.

Planten en oogsten

De erwt is een echte voorjaarsplant. Vroeg gezaaide erwten geven een grote opbrengst en lopen minder kans op aantastingen. Jammer genoeg duurt de oogstperiode slechts 2 weken. De standplaats moet veel licht krijgen en de rijen lopen best volgens de noord-zuidas.


Zaaien: erwtenzaad kiemt al bij 1°C en het kiemplantje ontwikkelt zich verder vanaf 5°C. De kiemblaadjes ontvouwen zich onder de grond. Het zaad een nacht laten weken versnelt de kieming.

De wormstekige zaden komen dan bovendien bovendrijven, deze gooit men weg. Meestal zaait men ter plaatse in de loop van maart, bij droog weer in niet te natte grond. Bij heel lage erwten zonder steun komen de rijen op 40-50 cm van elkaar. Als het gewas wordt gesteund, zaait men op dubbele rijen met 30 cm afstand. Tussen de dubbele rijen laat men vervolgens 60 à 120 cm, afhankelijk van de hoogte van de ranken.

Bemesten: zoals bij alle zaaigroenten kan een teveel aan kunstmeststoffen de kiem doen verbranden. Bij erwten volstaat een zeer matige bemesting, eigenlijk is kaliumbemesting voldoende. Zelfs onverteerde kompost of stalmest kan schade aanrichten. Gebruik een kleine hoeveelheid goed verteerde kompost op de lichtere grondsoorten.

Oogsten: naargelang erwten van onderaan naar boven toe rijpen, moet men ze regelmatig oogsten om ze lekker vers te kunnen eten.

De net goed gevulde peulen pluk je voorzichtig af, terwijl je kapucijners beter kunt afknippen. Sluimerwten worden dan weer geoogst als de erwtjes in de sluimen nog heel klein zijn, in tegenstelling tot de suikererwten die zelfs dik mals blijven. Wie deze laatste soort gezaaid heeft, kan dus veel langer oogsten zodat opslag in een diepvries niet meer zo hoeft.

Drogen: wil je erwten drogen, wacht dan tot de onderste peulen geel zijn en de korrels hard. Hak dan de planten los, maar laat de wortels in de grond zitten: de stikstof in de wortelknobbeltjes bevordert dan de volgende teelt. De hele planten hang je op om te drogen en nadien verwijder je de droge peulen. Droge erwten en kapucijners bewaar je goed afgesloten op een koele plaats. De mooiste erwten kan je apart houden als zaad voor het volgende jaar.

Grootmoeders tip van Winiefred

Als je kort voor het einde van de kooktijd van erwtensoep een flinke aardappel in de erwtensoep raspt, krijg je een mooie, gebonden soep, met wat vollere smaak.

Wie een gezonde maag heeft, maar zich wel eens wat opgeblazen voelt na het eten van erwtensoep, kan een klein Spaans pepertje meekoken, dat later weer verwijderd wordt. De soep wordt er een beetje scherp van, maar ook makkelijker verteerbaar.

Kook je een stuk spek mee in de erwtensoep, vis die dan voor het opdienen eruit, snij er nette plakjes van en leg die op besmeerde sneetjes roggebrood. Mosterd erop en bij de soep geven. Heerlijk ouderwets, maar o zo lekker!

Praktisch

Erwten kunnen 3 dagen in een geperforeerde plastic zak in de groentelade van de koelkast worden bewaard. Erwtjes kunnen rauw in salades worden verwerkt of kort worden gekookt en als bijgerecht geserveerd. Om ze schoon te maken en te bereiden kan je de peulen openen door met 2 vingers op de bolle kant van de peulen te drukken. Spoel daarna de erwten af met water. Verse doperwten zijn een korte periode, van half mei tot half juli, verkrijgbaar. Bij aankoop moeten verse doperwten er fris uitzien, de peul moet onbeschadigd zijn. Bij doperwten heeft de peul van binnen een perkamentachtig vlies, waardoor die te hard is om op te eten. De jonge erwtjes worden daarom uit de peul gehaald of gedopt. Sluimerwten hebben niet zo’n harde laag in hun peul. De jonge peul wordt dan ook in zijn geheel gegeten, met de nog jonge, onvolgroeide erwtjes erin. Een buitenbeentje dat nog het meest bij de sluimerwten aanleunt, is de suikererwt. De dikwandige, sappige sluimen bevatten grote, zoete erwten. Ze zijn bijna tot volle rijpheid in hun geheel te eten en leveren veelmeer kilo’s op. Wanneer de peul toch te dik wordt, eet men de erwten net als doperwten. Gebrande erwten kunnen wel eens koffie vervangen. Doperwten bezitten een basenoverschot.


Winiefred weet raad

Erwten zijn de rijp geoogste en gedroogde zaden van peulgewassen. Ze zijn rijk aan plantaardige eiwitten, koolhydraten, ijzer, vitaminen en niet te vergeten voedingsvezels! Ze kunnen de vlees­maaltijd perfect vervangen en kunnen dan ook als gezond plantaardig vlees worden beschouwd. Erwten worden daarom veel gebruikt in de vegetarische keuken. Maar ook als je een dagje vleesloos wilt eten, zijn erwten (of peulvruchten in het algemeen) een goed alternatief.

Recepten

Erwtensalade

Ingrediënten:

450 g erwten, 1 1/2 dl water, 250 g verse champignons, 2 tomaten, 1 appel, 1 ui, een weinig citroensap.

Ingrediënten voor de dressing:

3 eetl. azijn, peterselie, peper en zout.

Bereiding:

Water met wat zout aan de kook brengen. De doperwten erin doen en gaar laten koken. Nu de erwten uitlekken. De champignons laten sudderen in boter en de appel schillen in blokjes met wat citroensap erbij. Alles mengen met de dressing. Versieren met peterselie.

Dipsaus

Ingrediënten:

300 g gekookte groene erwten, 1 1/2 theel. Tahin, 3 eetl. citroensap, 1/2 eetl. olijfolie, 2 fijn­gesneden teentjes knoflook.

Bereiding:

Maak de erwten zo fijn moeilijk. Meng hierna alle ingrediënten met elkaar tot een stevige saus. Serveer het als dipsaus met stokbrood, crackers en stukjes rauwe groenten.

Kikkererwtenschotel met kaassaus

Ingrediënten:

150 g kikkererwten of een andere soort (droog gewicht), 1 grote ui, 250 g boekweit.

Ingrediënten voor de saus:

1/4 kop zonnebloemolie, 1/4 kop volkorenmeel, 1 1/2 kop water, kleine afgestreken eetlepel boter, 1 kop geraspte pittige kaas.

Bereiding:

Zet de kikkererwten de avond van te voren te week met ruim 3 maal zoveel water. Kook ze de volgende dag in circa 1 uur gaar. Smoor de gesnipperde ui in een beetje olie gaar en meng dit door de gare kikkererwten. Kook de boekweit (250 g is 2 koppen) in 3 koppen water in 20 minuten gaar.

De kaassaus wordt als volgt gemaakt: verwarm de olie, maar zorg dat ze niet te heet wordt. Doe er het meel bij en warm dit even door op een laag pitje. Voeg daarna al roerend het water toe. De saus gaat zich nu binden. Voeg nu de kaas en boter toe. Warm de saus ongeveer 5 minuten zachtjes door. Meng de kaassaus door de kikkererwten en giet de saus over de boekweit. Een frisse salade smaakt erg goed bij deze schotel.

 erwten.png



Reacties

Er zijn nog geen reacties.

Log in om een reactie te plaatsen