Wil ook jij specifieke informatie ontvangen over jouw tuin?

Heb je reeds een MijnTuin.org account? Aanmelden

Exotische invasieve planten in België en Nederland

door Eddy Geers • Vrijdag 23 Juni 2017 Volg Eddy G.

Reeds eeuwenlang werkt de mens de verspreiding van plantensoorten in de hand, hetzij via de bewuste introductie van gekweekte voedings- en siergewassen, hetzij via het onbewust meesmokkelen van exotische zaden bij het transport van commerciële voedingsgewassen. Bij dergelijke verplaatsingen worden vaak aanzienlijke geografische afstanden overbrugd, die de natuurlijke dispersiecapaciteit van de soort in het niets doen verdwijnen. Het fenomeen van geïntroduceerde exotische soorten neemt toe naarmate het handelsverkeer en het transport dat daarmee gepaard gaat, intensifieert.

Duizenden soorten worden op die manier buiten hun natuurlijk verspreidingsareaal geïntroduceerd, slechts een fractie daarvan slaagt er echter in zich in zijn nieuwe omgeving te installeren. Enkele verspreiden zich op een explosieve manier: dit zijn de zogenaamde invasieve planten. Invasieve plantensoorten kunnen de structuur en de functie van het geïnvadeerd ecosysteem grondig wijzigen, ten koste van de lokale fauna en flora.

Op wereldschaal wordt de invasie van exoten, na habitatdestructie, als de belangrijkste bedreiging van de biodiversiteit beschouwd. Ook België en Nederland zijn niet gespaard gebleven van dit fenomeen.

Invasieve exotische planten worden momenteel bestudeerd in een project gefinancierd door de Federale Diensten voor Wetenschappelijke, Technische en Culturele aangelegenheden (DWTC).  Het INPLANBEL-project (Invasive Plants in Belgium: patterns, processes and monitoring) heeft als doel het opstellen van een lijst met de invasieve soorten in België, het bestuderen van hun dispersiemechanismen, het bepalen van de oorzaken van en mechanismen achter een invasie en het evalueren van de impact van invasies op het functioneren van een ecosysteem.

 

DE BELANGRIJKSTE INVASIEVE PLANTENSOORTEN IN ONZE STREKEN

  1. REUZENBERENKLAUW Heracleum mantegazzianum (Apiaceae)
    Deze schermbloemige heeft zijn oorsprong in Zuidwest-Azië en werd in onze streken geïntroduceerd als sierplant. De plant kan een hoogte bereiken van 2 à 5 meter, wat haar tot de grootste kruidachtige plant van Europa maakt. De witte bloemen staan gegroepeerd in schermen die een diameter van 60 cm kunnen bereiken; elke plant produceert 10.000 à 100.000 zaden, elk met een gemiddelde levenscyclus van 7 jaar. Reuzenberenklauw invadeert vooral verstoorde en vochtige milieus. De plant vormt een gezondheidsrisico door zijn sterk fotogevoelig karakter. Contact van de huid met het plantensap, gevolgd door blootstelling aan de zon, kan immers ernstige brandwonden veroorzaken.
     
  2. JAPANSE DUIZENDKNOOP Fallopia japonica (Polygonaceae)
    Deze van oorsprong Oost-Aziatische polygoon vormt dense massieven die tot 3 meter hoog kunnen worden. De plant wordt gekarakteriseerd door holle stengels van 2 à 3 cm diameter. Dankzij de sterk ontwikkelde wortelstokken heeft de plant een grote capaciteit tot vegetatieve vermeerdering. Bovendien volstaat een klein stukje stengel of wortelstok reeds om te regenereren, dergelijke fragmenten verspreiden zich gemakkelijk via stroompjes. Japanse duizendknoop kan een variatie aan milieus invaderen: verstoorde sites, rivieroevers, spoorwegbermen, braakliggende terreinen, bosranden etc. Naast Fallopia japonica, komt ook nog de krachtiger groeiende Fallopia sachalinensis voor. De hybride vorm van beide soorten (F x bohemica) is eveneeens aan een opmars bezig in onze streken.


     
  3. AMERIKAANSE VOGELKERS Prunus serotina (Amygdalaceae)
    De Amerikaanse vogelkers heeft zijn oorsprong in het oosten van Noord-Amerika en werd in de loop van de 17de eeuw in Europa geïntroduceerd. In onze streken werd de plant geselecteerd met als doel arme bodems te verbeteren. Als kreupelbos vormt het een geschikte schuilplaats voor wild. Tegenwoordig heeft Amerikaanse vogelkers een groot aantal bossen met zure, zanderige bodems geïnvadeerd. De zaden worden verspreid door vogels en kleine zoogdieren. Bovendien is de stronk na maaien uitstekend in staat terug uit te schieten, wat het beheer sterk bemoeilijkt.


     
  4. RIMPELROOS Rosa rugosa (Rosaceae)
    De rimpelroos is een kleine struik afkomstig uit Oost-Azië die in de 19de eeuw in Europa geïntroduceerd werd. Haar grote, roze, geurende bloemen en oranje bottels hebben haar geliefd gemaakt bij tuiniers. Die laatsten beschrijven haar als resistent, bestand tegen pollutie, geschikt voor de kust en ideaal voor een beschuttende haag. De plant karakteriseert zich inderdaad door een dense wirwar van stekelige takken. Knaagdieren zijn verantwoordelijk voor de verspreiding van de zaden. In onze kustduinen vormt de rimpelroos dense massieven die zich over honderden meters kunnen uitstrekken en zo elke ontwikkeling van de natuurlijke vegetatie verhinderen.


     
  5. REUZENBALSEMIEN Impatiens glandulifera (Balsaminaceae)
    Deze eenjarige plant is afkomstig uit het Himalayagebergte en is omwille van zijn sierwaarde (grote roos-paarse bloemen) in Europa ingevoerd. De plant kan tot 2 meter hoog worden. Rijpe vruchten springen bij de geringste aanraking open, waarbij het zaad over een afstand van enkele meters weggeslingerd wordt. De manier waarop de plant rivieroevers en langs de oever gelegen bossen inpalmt, is indrukwekkend. Ze is abundant aanwezig langs de meeste waterlopen. Elke plant produceert meer dan 10.000 zaden.


     
  6. LATE GULDENROEDE en CANADESE GULDENROEDE Solidago gigantea en Solidago canadensis (Asteraceae)
    Beide soorten zijn Noord-Amerikaanse sierplanten die zeer talrijk voorkomen in grote delen van Europa. Ze hebben een eindstandige bloeiwijze in trosjes en bloemen gegroepeerd in kleine gele hoofdjes. Ze invaderen rivieroevers, bosranden, braakliggende terreinen en talrijke verstoorde milieus waar ze de lokale vegetatie beconcurreren en onderdrukken door de bodem volledig in te palmen. Hun talrijke zaden (15.000 à 20.000 per individu) geraken over een grote afstand verspreid dankzij het zaadpluimpje.


     
  7. BEZEMKRUISKRUID Senecio inaequidens (Asteraceae)
    Bezemkruiskruid is een Zuid-Afrikaanse plant met gele bloemen die op het einde van de 19de eeuw ongewild in Europa geïntroduceerd werd via de import van schaapswol. De eerste Belgische introductieplaats ligt in de Vesdervallei (wolindustrie in de streek rond Verviers). De plant is momenteel aan een ware opmars bezig, waarbij wegbermen, spoorwegbermen, braakliggende terreinen, mijnterrils, kalkrijke graslanden en kustduinen geïnvadeerd worden. De zaden worden door de wind over een beperkte afstand verspreid. (Foto: Wikipedia)


     
  8. JACOBSLADDER Polemonium caeruleum (Polemoniaceae)
    Jacobsladder is een meerjarige plant waarvan het oorspronkelijk verspreidingsgebied in Midden- en Noord-Europa en in Noord-Azië ligt en die omwille van zijn sierwaarde in onze streken geïntroduceerd is. De naam 'jacobsladder' verwijst naar de vorm van de blaadjes. De blauwe of witte bloemen staan gegroepeerd in een pluim. In België invadeert de plant kalkrijke graslanden met zure bodem in het oosten van het land. De populaties die in Hoog-België waargenomen worden, vormen mogelijkerwijs een natuurlijke uitbreiding van de populaties die spontaan in Duitsland zijn opgedoken.



     
  9. VLINDERSTRUIK Buddleja davidii
    De naam 'vlinderstruik' is bij het grote publiek welbekend. De paarse bloemen staan gegroepeerd in een lange, smalle bloeiwijze die talrijke vlinders aantrekt. Deze van oorsprong Chinese plant wordt sterk geapprecieerd omwille van zijn sierwaarde. Elk individu kan tot 3 miljoen zaden produceren. Omdat ze zeer klein en licht zijn kan de wind ze over grote afstanden verspreiden. De zaden behouden in de bodem hun kiemkracht gedurende verschillende jaren. Buddleja davidii is weinig droogte-gevoelig en kan bijgevolg braakliggende terreinen, ruïnes en wegberemen (vooral in en rond steden) invaderen.


     

Bron: Brochure Laboratorium Genetica en Vegetatie-ecologie - VUB

Foto's: Wikipedia 



11 reacties

  • Ella S. Wat een interessant stuk. Daar zou ik wel veel meer van willen weten. Hartelijk dank. Ella Reitsma Vrijdag 23 Juni om 11:50
  • Eddy G. Beste, dan is dit misschien ook interessant voor u
    https://www.hortipoint.nl/tuin...
    Vrijdag 23 Juni om 13:04
  • Eric Hulsens De afbeelding van bezemkruiskruid klopt niet. (Is de plant op de foto geen rivierkruiskruid?) Vrijdag 23 Juni om 18:52
  • Marian M. Van de rimpelroos en vlinderstruik wist ik niet dat het invasieve planten zijn.
    Interessant artikel!
    Vrijdag 23 Juni om 23:07
  • Patrick V. Eric Hulsens heeft gelijk wat betreft de foto, beide vermelde soorten hebben op 'Waarnemingen.be' de status 'inheems' en komen niet voor op de lijst van invasieve planten.
    https://www.nvwa.nl/onderwerpe...
    https://waarnemingen.be/invasi...
    https://www.ecopedia.be/pagina...
    Zaterdag 24 Juni om 00:17
  • Renée M. Reuzenberenklauw is geen Vlinderbloemige, maar een schermbloemige Zaterdag 24 Juni om 08:52
  • Lieven G. Bedankt Renée ... is aangepast in het artikel Zaterdag 24 Juni om 11:03
  • Lieven G. Foto van Bezemkruiskruid is aangepast @Eric Hulsens Zaterdag 24 Juni om 11:05
  • Rita D. Waarom ontbreekt foto van AMERIKAANSE VOGELKERS Prunus serotina (Amygdalaceae) ?? Zondag 25 Juni om 11:24
  • Lieven G. @Rita Deckx: Foto werd nu toegevoegd. Zondag 25 Juni om 14:36
  • Oliver H. Reuze Balsemien ken van zo'n 40 jaar geleden, als jochie vond ik het leuk om samen met vriendjes die zaadknoppen aan te raken waarbij ze natuurlijk opensprongen en het zaad wegslingerde. Altijd als het er weer tijd voor was, in het seisoen, dan maakten mijn vriendjes en ik regelmatig weer een rondje lang die planten, we hadden hier erg veel lol in;-) Heel leuk artikel, Eddy;-) Zondag 2 Juli om 10:57

Log in om een reactie te plaatsen