Wil ook jij specifieke informatie ontvangen over jouw tuin?

Heb je reeds een MijnTuin.org account? Aanmelden

Kolen - Witte Kool

KOLEN – WITTE KOOL

heerlijk volksvoedsel en geneeskruid


Witte kool en koolbladeren werden vroeger enkel voor kleinvee gebruikt of om gekneusde bladeren op verwondingen en zweren te leg­gen. Het werkte nog ook! Witte kool is ook een uitstekende leverancier van zuurkool. Toch wordt de jongste tijd deze vanouds bekende groente weer aan tafel gewaardeerd en bestaan er talloze heerlijke recepten van.

Een beetje geschiedenis

Kool is afkomstig van de westelijke kant van de Middellandse zee en is inheems in Europa. In zijn natuurlijke wilde vorm is witte kool iets houteriger van stengel en de bla­deren liggen breder verspreid en wijder uit elkaar, dicht tegen de grond. Men treft ze ook in het wild aan langs de Atlantische kunsten. In Europa wordt ze al duizenden jaren gekweekt en gegeten. Het is een uitermate geschikt volksvoedsel en zo werd het ook door de Romeinen beschouwd, zij het dat ze er meer – net als de rode kool – een medi­cinale plant in zagen.

Witte kool wordt overal ter wereld gegeten. In Ierland in de beroemde Irish stew, in de Balkanlanden en de Verenigde Staten als koolsalade, in China als chop choy. Witte kool wordt op veel verschillende manieren gekruid en gecombineerd: met kummel en rook­spek (Duitsland en Polen), met gember, sojasaus en rijstwijn of sherry (China), met papri­ka en zure room (Hongarije). In Oost-Europa wordt witte kool gecombineerd met rode bieten, paprika's en paddestoelen, in China met wortels en prei.

Gezonde samenstelling

Zoals de meeste kruisbloemigen bevat witte kool een zwavel bevattende vluchtige olie en de mineralen calcium, jodium, kalium, ijzer, koper, fosfor en fosfaten. Ook cellulose en chlorofyl. Net als haar broertjes de andere kolen is witte kool ook arm aan vetten.

Ze is zeer gezond, hoewel ze voor sommigen moeilijker verteerbaar is.

Witte zowel als rode kool hebben een hoge voedingswaarde. Ze brengen evenwicht in het zenuwstelsel. Witte kool is ook heel gezond voor de darmen, is bloedsuikerverla­gend, bloedzuiverend, bestrijdt diarree, bekampt hoest, is urinedrijvend, verzachtend, wondhelend en wormverdrijvend.

In witte kool zit ascorbigen, het voorstadium van vitamine C. Ze bevat ook vitamines uit de B-groep. De energiewaarde is laag: 102 kj (24 kcal) per 100 g. Het sap werkt uitste­kend bij maagzweren en artritis. .

Van witte kool tot zuurkool

Van alle kool die wordt geteeld, is de witte wel de belangrijkste. We eten witte kool ook wel vers, maar meestal wordt ze gebruikt om er zuurkool van te maken en een grote hoe­veelheid gaat de grens over. Want in andere landen, tot China toe, houdt men meer van verse witte kool en bereidt men er met fantasie lekkere gerechten mee. We kunnen witte kool koken of stoven, of de groente na kort blancheren tot een lekkere salade verwerken.


 

Planten en oogsten

Van witte kool bestaan vroege en late rassen. De vroege rassen worden beschouwd als voorjaars- en zomerkool, terwijl de late rassen doorgaan voor winterkool. Snelgroeiende soorten die men in de zomer wil eten, moeten in maart worden gezaaid. Dan kan men er in juni tot oktober van oogsten. Als men te vroeg zaait, gaan de planten eerder bloei­en en zullen ze voortijdig in het zaad schieten.

Zomerkool wordt in maart gezaaid en herfst- en winterkool zaai je in april-mei.

Zaaien: je kan dun zaaien in de koude bak op 1 cm diepte. Als ze volgroeid zijn, worden de plantjes uitgedund tot een onderlinge afstand van 10 cm. jonge planten kun je van september tot oktober planten. Zes weken na het zaaien komen ze op hun definitieve standplaats. Dan hebben ze een voldoende wortelgestel ontwikkeld om de winter te overleven. Bij het uitplanten moet er zorg voor worden gedragen de worteltjes zo weinig mogelijk te beschadigen. Als je de groente als kool wil oogsten dan moeten de plantjes uitgedund worden tot ze 45 cm van elkaar staan.

Planten: vlak voor het planten mag je geen natuurmest geven, omdat dit de smaak nadelig beïnvloedt. Best kies je een plaats waar tevoren peulvruchten hebben gestaan. Voor de vruchtwisseling is goede bemesting aanbevolen, maar dat moet een aantal maanden de kans krijgen goed te verteren.

Oogsten: witte kool is oogstrijp als het hart goed vast is. Om barsten te voorkomen moet je ze oogsten als ze rijp zijn.

Arts van de armen

Witte kool vormt een roomwitte, vaste krop met een groen schutblad eromheen. Er bestaat ook een zomerse variant: de spitskool met spitse punt.

Van alle koolsoorten is spitskool het rijkst aan vitamine C.

Kool werd vroeger de “arts van de armen” genoemd vanwege haar hoog gehalte aan vitaminen en mineralen. Reeds bij de Romeinen werd deze groente als een van de belangrijkste geneesmiddelen beschouwd. Men at ze niet alleen, maar men gebruikte de gekneusde koolbladeren als kompressen.

Grootmoeders tip van Winiefred

Kool heeft de naam erg onaangenaam te ruiken tijdens het koken. Maar als er in de keu­ken een sterke koolgeur hangt, is dat uitsluitend de schuld van degene die kookt. Want witte kool moet bij matige hitte in een gesloten pan gaar worden. En moet vooral niet te lang koken! Vroeger werd de groente wel een uur of langer gekookt, en dat geeft die onaangename geur. Het is bovendien erg slecht voor de verteerbaarheid. Witte kool hoeft eigenlijk niet langer dan 15-20 minuten te koken, maar de meeste mensen vinden dat te kort.

Praktisch

Witte kool is verkrijgbaar van september tot mei. Witte kool is niet vers als ze bij de aan­koop geen wollig uitzicht heeft. Witte kool moet echt wit zijn en vast aanvoelen, maar er zijn ook groene en groenachtige varianten. De zomervariant van witte kool, de spits­kool is er van juli tot september. De soort met zeer dichte krop, is een goede vaste bewaarkool. Op een koele en donkere plek in huis blijven ongeschonden hele kolen wekenlang goed. Er mogen geen wijduitstaande tuiltjes op de lange steel zitten. Lang koken is niet gunstig voor leverzieken. De wrange smaak verwijderen door een snede broodkruim in het kookwater te hangen (daarna wegwerpen). Witte kool wordt beter ver­teerbaar door toevoeging van bicarbonaat. Kookgeur wegnemen: in azijn gedrenkte doek op het deksel leggen en een mespunt natriumbicarbonaat in het kookwater doen. Kool in water gekookt, is moeilijker verteerbaar. Beter is als rauwkost of gestoofd in olijf­olie. Koolzaadolie kan gebruikt als slaolie. Het hart van de kool, in 2 gesneden, als bor­stel gebruiken om tapijt te reinigen.


 

Winiefred weet raad

Maak witte kool eens op een originele manier klaar: Als caloriearme rauwkost liefst met een vinaigrette. Als spaghetti: de kool in lange dunne repen snijden, kort koken en opdie­nen met een spaghetti saus en geraspte kaas. Of waarom niet als vulling van ravioli samen met vlees en vis?

Recepten

Witte kool met spek en gehakt

Ingrediënten:

750 g in smalle repen gesneden witte kool, 100 g dun gesneden gerookt spek, 250 g gehakt, 4 aardappelen, 1 laurierblad, 1 oudbakken boterham, 4 eetl. melk, een flinke klont boter, 1 grote ui,  1/2 dl olijfolie, muskaatnoot, peper en zout.

Bereiding:

Spoel de kool en zet ze op in licht gezouten water. Voeg laurierblad toe en breng aan de kook. Giet na 5 minuten de kokende groenten in het vergiet. Bekleed intussen de ovenschaal met de plakjes spek. Verwijder het laurier­blad. Doe het gehakt in een kom, brokkel het brood en doe het met de melk, muskaatnoot en peper en zout erin. Meng alles goed. Verwarm de helft van de boter in een pan en maak daarin het gehakt onder roeren met een vork kruimelig. De aardappelen 10 minuten voorkoken. Schep de kool laag om laag met het gehakt en uisnippers in de ovenschaal. Snijd de aardappelen in dunne plakjes, leg die er als “deksel” op en verdeel er de rest van de boter en olie over. Zet de schaal in een oven van 180°C gedu­rende ongeveer 1 uur zodat het gerecht gaar is en goed van kleur is geworden.

Irish stew

Ingrediënten:

1 kg witte kool, 1 kg lamsschoudervlees, 1 kg aardappels, 250 g uien, 1 dl olie, 1/2 l bouillon, mespunt tijm, 1 laurierblad, peper en zout.

Bereiding:

Snijd het vet van het vlees en maak er blokjes van. Pel de uien en snipper ze grof. Verwijder de buitenste bladeren van de kool, snijd ze in vieren en snijd de harde stronk weg. Snijd of schaaf de koot in reepjes; Verhit de olie en schroei het vlees snel dicht. Voeg de uien toe, zet het kookvuur lager en fruit ze glazig. Doe de kool in de pan, laat deze kort mee fruiten, schenk de bouillon erbij en breng op smaak met zout, peper, tijm en laurier. Leg het deksel op de pan en laat groenten met vlees zachtjes in 50 minuten gaar worden. Schil en was de aardappelen. Rasp ze 10 minuten voor het einde van de kooktijd op de grove kant van de keukenrasp direct boven de inhoud van de pan. Meng alles goed door elkaar en laat de inhoud weer zachtjes doorpruttelen. Breng dan de Irish stew op smaak.

 witte_kool.png

 


Reacties

Er zijn nog geen reacties.

Log in om een reactie te plaatsen