Wil ook jij specifieke informatie ontvangen over jouw tuin?

Heb je reeds een MijnTuin.org account? Aanmelden

Mulch je bodem en breng hem tot leven

door Eddy Geers • Donderdag 16 Maart 2017 Volg Eddy G.

Mulchen is het toedekken van de bodem met een laag organisch materiaal. Gebruik herfstbladeren, grasmaaisel, houtsnippers of compost. Het is een heel natuurlijke ingreep. Denk maar aan de bladeren die in de herfst op de bodem van het bos terechtkomen. Zij beschermen de bodem en vormen een perfect deken voor een rijk ondergronds leven. Het resultaat? Een kruimelige en lekker ruikende bodem. Een naakte, onbedekte bodem zal je in de natuur zelden aantreffen. Een blote bodem is een dode bodem. 

MULCHEN: EEN ZEGEN VOOR DE GROND 

  • Een laag bladeren, houtsnippers of grasmaaisel beschermt de bodem tegen slagregen, rechtstreekse zonnestralen en uitdrogende wind. Tijdens de zomer voorkomt deze mulchlaag het verdampen van het bodemvocht. Planten wortels en bodemorganismen varen er wel bij.
  • Afbraakorganismen hebben enkele maanden tot meerdere jaren nodig om mulchmateriaal te verwerken. In die tijd komen humus en voedingselementen voor de planten vrij. Dat wordt samen met de bodemdeeltjes verwerkt tot een luchtige kruimelstructuur.
  • De kruimelstructuur houdt water en voedingsstoffen vast. Tussen de kruimels stroomt het (overtollige) water gemakkelijk weg. Zo behoudt de bodem na hevige regenval toch zijn luchtigheid en na weken van droogte nog voldoende vocht.
  • De kruimelstructuur legt de bodemdeeltjes vast. Dat voorkomt erosie.
  • Wanneer je over mulch loopt, vangt die de druk van je voet op. De bodem blijft ongedeerd.
  • De mulchlaag tempert de grote temperatuursverschillen tussen dag en nacht. Dat is belangrijk voor de plantenwortels en het bodemleven.
  • Mulchen helpt de bodem onkruidvrij te houden. Door de bodem onder de mulchlaag ongemoeid te laten, worden de onkruidzaden in de bodem niet geactiveerd. De zaden die wind en vogels aanvoeren, vallen op een laag dorre bladeren of droge snippers. Dat remt het ontkiemen af. Gebeurt dit toch, dan wortelen ze in de luchtige bodem onder de mulchlaag. Je kan het onkruid eenvoudig verwijderen. Doe dit echter voorzichtig, zonder grond naar boven te brengen. Ga zeker niet hakken. Vermijd grond en mulch te vermengen. In de grond die bovenop de mulch komt, gaan de zaadjes immers kiemen. Zo krijg je meer in plaats van minder onkruid. 

 

Vaak wordt plasticfolie gebruikt om de bodem af te dekken. Dat heeft ongetwijfeld een aantal van de bovengenoemde fysische voordelen. Maar de folie verbetert het leven in de bodem en de bodemstructuur niet. Vroeg of laat word je daarenboven geconfronteerd met (flarden) afvalplastic. 

Voor hardnekkige onkruiden kun je ook de bodem afdekken met karton MEER INFO

GESCHIKTE MULCHMATERIALEN ZIJN: (Overzicht- KLIK HIER)

  • Bladeren. Zij zijn de meest natuurlijke mulch. Afhankelijk van de boomsoort verteren ze nog voor het einde van de winter of duurt het nog een jaartje langer. Ideaal is een mengeling van beide soorten. Dat geeft je mulchlaag zowel een voedend als een beschermend effect. Droge bladeren laten zich gemakkelijk meevoeren door de wind. Als ze vochtig zijn en aangetast door schimmels en wormen, verroeren ze niet meer. Je kan ze na het aanbrengen ook afdekken met wat snippers. Een laag bladeren komt uiteraard op natuurlijke wijze voor tussen bomen en heesters. Ook voor vaste planten is een laag bladeren van minstens een vuist dik aan te bevelen. Ze priemen in het voorjaar probleemloos door wat er nog van overblijft.
  • Grasmaaisel is een welkome zomermulch. Gebruik het in een laagje van ten hoogste een drietal centimeter. Van bovenaf zie je aanvankelijk niet veel veranderen. Het bovenste laagje grasmaaisel droogt uit of verslempt bij hevige regen. Daaronder komt de afbraakmachine langzaam maar zeker op dreef. Enkele weken later kan er een nieuw laagje op. Precies omdat je grasmaaisel in zo’n dunne laag aanbrengt, gebruik je het best tussen jonge aanplant van bijvoorbeeld haagplanten, eenjarige bloemen, kruiden en groenten.
  • Ook compost kan je als een voedende mulchlaag bovenop de bodem aanbrengen. Professionele GFT- en groencompost is daarenboven gegarandeerd onkruidvrij. Een aanrader voor zowel de siertuin als de groentetuin! Let er bij het mulchen van fruitbomen op dat je onderaan de entplaats vrijhoudt.
  • Stro wordt als mulchmateriaal vaak in de moestuin gebruikt, bijvoorbeeld tussen aardbeien. De aardbeien worden dan niet bevuild door opspattende grond. HENNEPSTRO is een zeer geschikt mulchstrooisel.
  • Houtsnippers verdienen een bijzondere plaats onder de mulchmaterialen. Het gaat om vers snoeihout dat tot kleine stukjes van maximum een paar centimeter lang en dik wordt versnipperd. Snippers bevatten zowel het hout als de schors en blad of knoppen. Het is een heterogeen mengsel van moeilijk en gemakkelijk afbreekbaar materiaal. Schimmels en bacteriën tasten het zacht en voedselrijk materiaal snel aan. Wormen zorgen voor de verwerking ervan in de bodem. Het houterige materiaal verteert langzamer en verhoogt het humusgehalte aanzienlijk. Enkele maanden na het aanbrengen geniet je al van de bosgrondgeur en de kruimelstructuur onder de snippers. Op die plaats zal je je planten niet snel water meer moeten geven. Opgelet! Als de laag minder dan vijf centimeter dik is, drogen de snippers gemakkelijk uit. Vogels die op zoek zijn naar wormen krabben de snippers dan open en zo komt de bodem vrij. Tussen vaste planten en rozen beperk je de laag wel tot vijf centimeter. Tussen heesters en bomen is tien centimeter dikte aangewezen. 

 

Over het soort hout dat je gebruikt, bestaat heel wat discussie. Het snoeihout van alle soorten bomen en heesters komt in aanmerking. Ook snoeihout van groenblijvende heesters en naaldhout. Gebruik je herhaaldelijk zuiver naaldhoutsnippers dan kan plaatselijk de bodem wat verzuren. Bepaalde plantensoorten zoals rododendron zijn hierop verlekkerd. Meng je naald- met loofhout, dan is van verzuring weinig of geen sprake. Zuivere naaldhoutsnippers verteren langzamer dan die van zuiver loofhout. 

Verwar snoeihoutsnippers niet met boomschors. Boomschors is een restproduct van houtverwerkende bedrijven. Vooral naaldhoutschors verteert langzamer dan schors van bijvoorbeeld populier. Veel voedende bestanddelen bevat het niet maar als bodembescherming of padbedekking komt het zeker in aanmerking. 

HOUTSNIPPERS ALS PADBEDEKKING 

Kan je onder je voeten planten en bodemdiertjes harmonieus laten samenleven terwijl je zelf zacht en droog door de tuin wandelt? Een snipperpad is de oplossing. 

Breng een voldoende dikke laag snippers aan. Minder dan 10 cm heeft geen zin. Zonodig graaf je eerst het pad wat ui. Hoe natter de ondergrond, hoe sneller je de laag snippers zal moeten vervangen of bijvullen. Zijn ze half verteerd en aan vervanging toe, schep de snippers dan met een riek van het pad en breng ze aan tussen de planten. Voor een oprit waar je dagelijks met de fiets over moet, zijn snippers niet aan te bevelen. Onder de druk van autobanden gaat het helemaal mis en heb je binnen de kortste keren een modderpoel. 

HEEFT MULCHEN MET HOUTSNIPPERS DAN ENKEL VOORDELEN? 

Ja, maar zoals bij iedere techniek moet je met enkele punten rekening houden.

  • Onzuivere snippers waarin behalve snoeihout ook grasmaaisel en onkruid werden verwerkt, kunnen onkruidzaden en ziektekiemen in je tuin brengen. Controleer steeds de kwaliteit van de snippers. Te grof materiaal is niet mooi en ook de afdekking en vertering zijn niet optimaal.
  • Uit een dikke laag heel verse snippers kunnen hars, looizuur en andere stoffen vrijkomen die schade toebrengen aan de wortels van jonge planten.
  • Je laag snippers trekt bodemleven aan. Dat weten ook de vogels. Ze gaan in de mulchlaag op zoek naar wormpjes, pissebedden en ander beestjes. En dat doen ze grondig! Menig tuinier heeft zijn netjes aangebrachte snippers enkele dagen later voor een deel op het pad of de grasmat ernaast teruggevonden. Naarmate de snippers water opnemen, zwaarder worden, verteren en door schimmeldraden gaan samenklitten, vermindert dit probleem.
  • Het grootste probleem bij het gebruik van snippers veroorzaak je zelf als je ze door hakken of verplanten in de bodem mengt. Hou de snippers steeds boven de grond. Bovengronds verteren de snippers langzaam. Als de snippers in de bodem zitten, gebruiken schimmels stikstof uit de grond om de snippers te verteren. Zo blijft er in de grond minder stikstof over voor je planten. Als de snippers verteerd zijn, verdwijnen de schimmels en komt de stikstof weer vrij.
  • Ook als je een plant wilt verwijderen of vervangen moet je voorzichtig te werk gaan. Schuif de snippers rondom de plant weg voor je hem verwijdert. Let er bij het planten van een nieuwe struik op dat je geen snippers mengt in het plantgat. Breng tenslotte de snippers opnieuw tot tegen de plant. 

 

GEEN PROBLEEM 

Er bestaan een tweetal hardnekkige vooroordelen over het gebruik van snippers als mulchmateriaal. Zo zouden snippers voedsel uit de grond trekken. Dit klopt niet zolang de snippers boven op de bodem blijven liggen. Integendeel, de bodemorganismen komen er de voedzaamste delen uithalen, verteren ze en brengen de voedingselementen in de grond bij de plantenwortels. Dankzij de aanwezigheid van versnipperde twijgjes, jonge schors, bladeren en knoppen voeden de snippers dus de bodem. De houterige snippers behouden langer hun mulchend effect.

Misschien aarzel je ook wat omdat er schimmels in de verterende snippers zitten. Vooral van witte schimmels zijn de draden duidelijk zichtbaar. Het gaat hier echter over saprofyte schimmels. Ze zijn enkel geïnteresseerd in dood organisch materiaal en niet in levende planten en hun wortels. Hun aanwezigheid in de bodem verhindert zelfs de ontwikkeling van parasitaire schimmels die de plantenwortels zouden kunnen aantasten.

Bron: De Ecologische Tuin / Ovam-brochure

LEES OOK: Een mulchlaag aanbrengen - Castanea coverchips