Wil ook jij specifieke informatie ontvangen over jouw tuin?

Heb je reeds een MijnTuin.org account? Aanmelden

Prei

De prei behoort tot de familie van ui en knoflook en is sedert eeuwen gewaardeerd. Naast de bekende diuretische eigenschappen, gunstig voor blaas en nieren, heeft prei een weldoende invloed op de keel. Van keizer Nero is bekend dat hij elke dag preisoep at. Dat moest hem een heldere stem bezorgen, om te zingen en te spreken. Waarop wachten we?

Een beetje geschiedenis

De oorsprong van prei is zeer oud maar onduidelijk, want zij werd nooit in het wild gevonden. Men denkt dat het een gecultiveerde variëteit is afkomstig van wijngaardlook. De gezonde kracht van prei was reeds bekend bij de Egyptenaren, want bij de farao’s van het oude Egypte was zij een zeer gegeerde groente. Ze werd er voor de behandeling van brandwonden en beten gebruikt. Ook voor de Romeinen was prei helemaal geen onbekende, want keizer Nero, beroemd vanwege zijn voorliefde voor muziek en stads­branden, dacht dat zijn mooie stem voor een stuk te danken was aan prei. Naar verluidt was hij dol op zijn dagelijkse preisoep. Ook de gewone Romein en de Grieken schatten prei naar waarde.

In de Middeleeuwen was preisoep heel geliefd. Men noemde ze “porée” in Frankrijk en het Engelse woord “porridge” zou oorspronkelijk de naam zijn van een dikke gebonden preisoep met nog andere groenten, die als hoofdgerecht geserveerd werd. Pas later zou dit de nu gekende dikke havermoutpap geworden zijn. Prei werd ook de asperge van de arme genoemd, vanwege haar fijne smaak.

Heel gezond voor urinewegen en keel

Als familielid van ui en knoflook heeft prei niet alleen grote culinaire eigenschappen, maar ook op medisch vlak is het een uitstekende groente die vooral voor de nieren en de rest van de urinewegen van groot belang kan zijn. Prei is namelijk diuretisch, zelfs sterk waterafdrijvend en tegelijk antiseptisch, want prei heeft ook een weldoende invloed op de keel. Het is dus een uitstekende groente voor hen die hees zijn. Tegelijk is prei licht laxerend vanwege de rijkdom aan cellulose en door het in de vezels aanwezige slijm.

Prei is een caloriearme groente (slechts 40 calorieën per 100 g) en is dus eveneens geschikt voor vermageringsdiëten. Prei is rijk aan minerale zouten, in het bijzonder aan zwavel (goed voor de huid, de nagels, de haren), fosfor, magnesium, ijzer, calcium en natrium. De vitaminen die zij bevat (vitamine C en B) zitten vooral in de groene delen, hoewel deze groene harde delen het minst goed verteerbaar zijn.

Medische tips

  • Aambeien: afkooksel van 2 kg prei voor een zitbad, in 6 à 8 l water; 8 dagen lang ‘n heel heet zitbad. Bij crisis: tweemaal per dag.
  • Abcessen en steenpuisten: het sap met broodkruim of haverbloem tot deeg maken en als pap opleggen. Ook kan je een prei wassen en in heel kleine stukjes hakken. Kook zo’n 20 minuten zachtjes in 1 l ongezouten reuzel. Stamp fijn tot een papje en breng aan. Het helpt de puist of het abces sneller te rijpen en genezen.
  • Artritis: de zwavelzuur van prei voert veel vocht af. Gestoofde prei is uitstekend.
  • Keelontsteking: afkookwater (2 à 3 fijngesneden preien 15 minuten laten koken) gebrui­ken om de pijnlijke keel te gorgelen.
  • Beet van insect (bij,wesp): inwrijven met doorgesneden wit van prei. Inwrijven met vers gekneusd blad, doet opzwelling en brandgevoel verdwijnen: zuur neutraliseert gif.
  • Blaas en nieren: het zwavelzuur in prei voert veel vocht af. Een handvol prei koken in 2 l water met wat boter en zout. Dagelijks nuchter 1 glas als bouillon drinken.
  • Oedeem (waterophoping aan enkels en benen): preiwijn: 3 g preizaad per glas koken­de wijn (witte) 10 minuten trekken en onmiddellijk opdrinken.
  • Vlekken: roodheid op het gelaat, gelaatspuistjes. Het uitgeperste preisap met melk gebruiken als lotion.
  • Wonden: bij wonden en na operaties: preiwater drinken. Bij snijwonde die onzuiver is, de pel van een witte preisteel als lint op de wonde leggen: geneest zonder littekens.

 

Planten en oogsten

Zaaien: gebeurt in februari-maart in de broeikas. Als de zaailingen 15 à 20 cm hoog zijn (april-mei), plant je ze buiten uit, na eerst toppen en wortels wat te hebben ingekort.

Uitplanten: maak voren van 15 cm diep in grond waarin je de herfst voordien ver­teerde mest hebt ondergespit en die de winter braak heeft gelegen. Poot de plantjes in de voren en vul deze zo op met goed vercomposteerde grond, zodat de stammetjes, die wit moeten blijven, onder de aarde komen en de bladeren erboven. Naarmate de prei groeit, moet je de voor geleidelijk verder opvullen en ook boven het grondoppervlak ver­der aanwallen, zodat de preistam steeds onder de grond blijft en kan bleken.

Verplanten: de wortels lichtjes inkorten. In ieder plantgat een preiplant steken, over­vloedig gieten, doch niet opvullen met grond: met het gietwater spoelt voldoende grond in de plantgaten die geleidelijk zullen dichtslempen. Vervolgens de basis van de prei aanaarden om een langer stuk wit te bekomen. Stroken van zwart plastiek voorkomen het ontwikkelen van onkruid en bevorderen het verdikken van de prei.

Slanker met prei

Kruidenremedies tegen zwaarlijvigheid zijn altijd erg populair geweest. Waarschijnlijk omdat het makkelijker is om een drankje naar binnen te slaan dan om een streng dieet te volgen. Jammer genoeg zullen ook kruiden van een smulpaap geen superslank model maken. Maar wie het met eten wel wat voorzichtiger aan wil doen, kan baat vinden bij deze “preibouillon”, die dat hele vermageringsproces de goeie kant kan ophelpen. Laat 8 in stukjes gesneden preien (met inbegrip van de wortels en het bladgroen) 3 uur sud­deren in 2 l water. Zeef en drink van deze vloeistof elke dag enkele koppen. Maar ver­geet niet dat je pas resultaat krijgt als je niet meer aan die rijsttaart komt, of aan die gezouten noten, of aan die veel te grote zak frieten.

Grootmoeders tip van Winiefred

Wist je dat prei de vlekjes van vliegen weghaalt? De kleine zwarte vlekken op lampen, meubilair en gordijnen zijn uitwerpselen van bezoekende vliegen. Toch kun je er iets tegen doen zonder je milieuvriendelijke principes te moeten verloochenen. Je hoeft alleen maar een prei in dunne repen te snijden en in een kom water te laten trekken gedurende 1 à 2 weken. Was met de vloeistof zo nu en dan de door vliegen bezochte en bevuilde plaatsen af en je zult zien dat ze niet meer komen opdagen. Als je de gordij­nen in preisap als laatste spoelmiddel wast, blijven de vliegen weg.


 

Praktisch

Waarom prei enkel gebruiken voor de soepbereidingen? Serveer prei warm, koud, als voorgerecht bij de hoofdschotel van het souper. De haarworteltjes van de prei geven een bijzondere smaak aan de stamppot. Prei kan bereid worden als asperges (met ham, kaas in de oven, witte saus). Rauw: gesneden bij sla en kwark. Wordt bij erwtensoep gevoegd. Een reepje kaas in de soepkom maakt de soep heerlijk. Prei kan je gemakkelijk bewaren: in een dagblad gewikkeld, in ‘n groentebak of in de kelder in droog zand.

Winiefred weet raad

Prei wordt soms bereid als asperges, wat haar de naam “asperge van de armen” bezorgde. Om de prei beter verteerbaar te maken, kan men op halve kooktijd het water verversen.

Recepten

Preitaart

Ingrediënten:

500 g prei, 1 pakje bladerdeeg (diepvries), 3 eierdooiers, 110 g slagroom, nootmuskaat, peper en zout.

Bereiding:

Stoof 500 g witte prei stukken in stukjes gesneden een half uur at roerend. Neem. de pan van het vuur en roer er 3 eierdooiers, 110 g slagroom, zout, peper en nootmuskaat door. Rol een pakje diepvriesbladerdeeg uit en deel de hoeveelheid in tweeën. Leg de ene helft op de bodem van een taartvorm. Giet er het prei mengsel op. Afdekken met de andere deeglap en beide deeghelften met wat water aan elkaar plakken. De bovenkant bewerken met geklopt ei en een half uur in de oven gaar laten worden.

Vinaigretteslaatje van jonge prei

Ingrediënten:

1 bond prei, 1 bosje kervel, 1 bosje peterselie, 2 eetl. olijfolie, 1 eetl. azijn, 1 hard­gekookt ei, peper en zout.

Bereiding:

Hoewel prei normaal tot de groenten behoort, kan men de jonge plantjes als fris lentekruid gebruiken. Hier als een pittig slaatje: 1 bos jonge prei, 1 eetl. kleingesneden kervel en evenveel peterselie, 2 eetl. olie, 1 eetl. azijn, zout, peper, desgewenst een hardgekookt ei. Reinig de onderste stukken van de preistelen en kook ze in 10 minuten gaar in lichtgezouten water. Maak intussen een slasausje met de olie, de azijn, het zout en de peper en roer er de fijngesneden kruiden onder. Giet deze saus over de nog warme prei en laat samen afkoelen. Strooi er voor het opdienen een geplet hardgekookt ei over.

Preisoep

Ingrediënten:

250 g prei, 1 l bouillon, een flinke klont boter, 3 eetl. bloem, peper en zout.

Bereiding:

Maak 250 g prei schoon, was en snijd haar fijn, laat uit­lekken. Smelt 40 g boter of margarine, voeg hierbij. de prei en fruit tot zij begint te kleuren. Bestrooi met 30 g bloem en giet er al roerend 1 l bouillon bij. Laat circa 10 minu­ten koken op een laag vuur. Kruid met peper een zout.


 

Prei met kaassaus

Ingrediënten:

2 kg prei, 200 g gekookte ham in dobbelsteentjes, 1/2 l bechamelsaus, 100 g geraspte oude kaas, 3 eetl. slagroom.

Bereiding:

De prei schoonmaken en in stukjes snijden van 1 cm. Opzetten met weinig water en wat zout en zachtjes koken tot de prei bijna gaar is. Zij mag vooral niet te zacht worden. In de tussentijd de bechamelsaus maken, hier de blokjes ham, de geraspte kaas en de room door­roeren. De prei goed uit laten lekken en de saus erdoor roeren. Zo serveren. Een tweede mogelijkheid is om nog wat extra kaas erover te strooien en de schaal nog 10 minuten in de oven te zetten.

prei