Wil ook jij specifieke informatie ontvangen over jouw tuin?

Heb je reeds een MijnTuin.org account? Aanmelden

Tomaten, de gezonde liefdesappels

Je kan je haast geen recept meer voorstellen zonder tomaat. Ze is zowel rauw als bereid een heerlijke groente die kleur en smaak geeft aan recepten. Zelfs als alcoholvrije cocktail is de smaak niet te evenaren. Bovendien bevat tomaat talrijke vitamines en mineralen en ook lycopeen, waardoor deze groente volgens recent wetenschappelijk onderzoek uitstekend past bij de preventie van hart- en vaatziekten. Zet geregeld tomaat op je menu en je smult je heerlijk gezond!

Een beetje geschiedenis

De tomaat, met haar Latijnse naam Lycopersicum Esculentum, is een eenjarige plant uit de familie van de Solanaceeën of nachtschaden. Ze is afkomstig uit Zuid-Amerika, meer bepaald Peru en werd er ontdekt door de Spaanse conquistadores, die in het spoor van Christoffel Columbus na 1492 de Nieuwe Wereld “verkenden”. De Azteken bleken de tomaat te kennen onder de benaming xitomate of zitomate. In de 16de eeuw werd deze groente door de Spanjaarden naar Europa gebracht. Ze kreeg verschillende namen: goud­appel, liefdesappel, en wolfsperzik of lycopersicum, paradijsappel.

Het was pas op het einde van de 18de eeuw dat ze tot de groenten ging behoren. In 1596 kwam de tomaat naar Engeland, waar ze onder de mooie naam “love apples” bekend raakte. Via Spanje kwam ze ook in Italië terecht en heette daar “pomodoro” (gouden appels).

Zoals alle nieuwe producten waren ze in het begin erg schaars en dus duur, zodat alleen rijke mensen ze wel eens op tafel konden brengen.

Samenstelling

De tomaat bevat enorm veel water (93%). Zij bevat weinig koolhydraten (4 g), nog min­der proteïnen (1 g) en vetten (0,3 g), maar een redelijke hoeveelheid organische zuren (citroenzuur en pectinezuur), minerale zouten (kalium, chloor, fosfor, calcium, zwavel, magnesium, sodium, waardevolle oligo-elementen: ijzer, zink, jodium, koper, borium). De verhouding Ca / P is 0,4. Ze bevat ook behoorlijke hoeveelheden vitaminen: C (38 mg), B, PP, E, actieve caroteen, panthoteen­zuur. Zij geeft slechts 22 calorieën per 100 g.

Rijk aan vitamines en mineralen

Tomaten verlangen veel kali en vrij veel kalk en stikstof. Plukt men de vrucht rijp van de stengel, dan is zij veel smakelijker en is het vitaminegehalte groter. In verse tomaten zit een rijke verscheidenheid aan vitaminen zoals maar weinige plantaardige voedingsmid­delen die kennen: de vitaminen A, B, C, E en zelfs K. Het gehalte aan mineraalstoffen komt overeen met dat van de meeste blad- en wortelgroenten. De tomaat kan daaren­boven bogen op elementen als radium, ijzer, koper, borium, nikkel en kobalt. Het nog niet zo lang bekende vitamine E-gehalte rechtvaardigt de onder bepaalde volksstammen gebruikte naam van liefdesappel.

Planten en oogsten

Tomaten hebben een voedzame grond en veel kalium, de zogenaamde potas, nodig.

Zaaien: van februari tot in april op een warm broeibed of binnenshuis bij het venster zaaien. Verspenen op 2 of 3 cm afstand, vervolgens een tweede maal onder koud raam op 10 à 12 cm. Tot eind mei de ramen 's nachts met stromatten afdekken. Verluchten en begieten.

Planten: eind mei met kluit planten op een tuinbed of tegen een muur, op 60 of 70 cm afstand, een deel van de stengel tegen de grond buigen en ondergraven om nieuwe wor­tels te vormen. Al de scheuten die zich in de bladoksels ontwikkelen, wegnemen om slechts 1 stengel te behouden. Steunen!

Rond 15 juli de ontwikkeling en de bloei remmen door innijping: de zijscheuten weg­nemen zodra ze zich beginnen te vormen. Einde augustus een aantal bladeren verwij­deren om de vruchtkleuring te bevorderen.

De beste tomaten worden biologisch geteeld. De tomaatplant is uniek omdat ze jaren achtereen­volgens op dezelfde plaats mag geteeld worden. Ze hebben vooral koper en kalium nodig. Te veel stikstof is nadelig voor de vruchten. Sommige tuinders staken een koperdraadje doorheen de stam van de plant. Insecten: tomatenplanten geteeld op of onder een laag kompost, kennen geen of weinig schadelijke invloeden, zijn sterk van bouwen niet interessant voor eventuele aanvallers.

Tijdens droge perioden wordt flink gegoten, niet op het blad, maar eronder.

Prima voor hart en bloedvaten

Rijpe tomaten bevorderen de spijsvertering, zijn uitstekend voor de lever, de darmen en bestrijden verstopping, zijn herstellend, geven nieuwe levenskracht, zijn waterafdrijvend en bestrijden scheur­buik. Zij moeten gegeten worden als ze volkomen rijp zijn, want als ze onvoldoende gerijpt zijn, werken ze wat irriterend en zijn moeilijker te verteren voor de darmen. Tomaten die overrijp zijn, werken wat gistend en zijn enigszins giftig.

Bij de aankoop moet men tomaten kiezen die glad, stevig, goed van kleur zijn, zonder groene of zwarte vlekken. Mensen met een gevoelige spijsvertering kunnen wat last krij­gen door de schil, die een lichte irriterende werking heeft. Vandaar het advies ze te “ont­doen van hun jasje”.

In tegenstelling tot wat men lange tijd heeft beweerd, werkt het oxaalzuur van de tomaat niet nadelig op gewrichtsontstekingen. Tomaat bevordert de verwijdering van zuren en chloorresten. Daarom moet een redelijk gebruik van deze vrucht niet worden afgeraden aan reumapatiënten want zij kunnen zelfs profiteren van de alkalische werking.

Volgens recent onderzoek is tomaat heilzaam voor de bloedvaten. Wetenschappelijke proef­nemingen hebben aangetoond dat zij de bloeddruk doet verlagen. Ze bevat lyco­peen dat nuttig is voor de afbouw van LDL (de slechte) cholesterol. Lycopeen is een krachtige antioxidant en helpt hartinfarct en vernauwing van de bloedvaten voorkomen.

Grootmoeders tip van Winiefred

Onrijpe en te rijpe tomaten moet je mijden. Best ontvel je tomaten. Dat kan gemakkelij­ker als je de tomaat gedurende 1 minuut in kokend water doopt en daarna in koud water plonst. Nadien vliegt de schil er zo af. Om tomaat te doen rijpen: in kamertemperatuur brengen van 20°C, met plastiek afdekken tegen het vochtverlies. Naast rijpe appelen of sinaasappelen leggen (vanwege het afge­scheiden ethyleen).

Praktisch

Bladeren van tomaten houden de vliegen buiten. Bij de tomatenplanten buiten moeten tijdens de maand augustus verder de zijscheuten worden weggenomen waarbij tegelijk ook bij de onderste trossen het blad wordt verwijderd. Bewaar restjes van tomaten in olie en ze gaan een week mee. Gebruik eens tomatensap bij uw sangria. Het is niet alleen lekkerder maar ook gezonder.


 

Winiefred weet raad

Overwerkt? Moe? Drink tomatensap en je bent weer fit! Rimpels verminderen als je dunne schijfjes tomaat op het gezicht legt en zo gedurende 10 minuten gaat liggen en daarna alles weer afspoelen. Het resultaat is verbluffend. Als je tomaten plant, breng dan rond de wortel royaal in stukjes gesneden brandnetel, dit is ideale meststof.

Recepten

Tomatendrank

Ingrediënten:

2 tomaten, 4 dl water, tijm en laurier, peterselie en foelie, peper en zout.

Bereiding:

Ontvel 2 tomaten en ontdoe ze van hun pitten. Breng het water met zout en de kruiden aan de kook en laat het 30 minuten trekken. Zeef het, voeg de puree toe en laat de drank ijskoud worden. Op smaak brengen met aroma en wat suiker.

Roereieren met tomaten

Ingrediënten:

300 g tomaten, 1 eetl. olijfolie, 1 ui, 1 teentje knoflook, tijm en laurier, rozemarijn, 60 g boter, 8 eieren, 2 eetl. verse room, peper en zout.

Bereiding:

De tomaten even onder kokend water houden, ze pellen, de pitjes verwijderen. De tomaten dan op een heel zacht vuurtje I.aten zacht worden in de olie met de gehakte ui, het geplette knoflook, de kruiden en de specerijen. De boter laten smelten, de eieren.kloppen met de room, zout en peper. Op een zacht vuurtje au bain-marie zetten en al roerend bakken. Ten slotte de tomaten bijvoegen. Garneren met een schijfje tomaat en gehakte peterselie en dadelijk opdienen.

Tomaten met kaas

Ingrediënten:

4 tomaten, 50 g boter, 2 sl bloem, 1/4 l melk, 4 eieren, 100 g geraspte gruyère kaas, zout, kervel.

Bereiding:

De tomaten uithollen, van binnen zouten en ze wat uit laten druipen. Van de rest een dikke saus maken met boter, bloem en melk. Terwijl men het van het vuur haalt de kaas en het geel van de eieren toevoegen. Kruiden me.t kervel en zo nodig wat zout aan toevoegen. De uitge­droogde tomaten hiermee vullen en gedurende een 20-tal minuten in een matig warme oven plaatsen.

Tomatensaus

Ingrediënten:

250 g tomaten, 1/2 l bouillon, een flinke klont boter, 5 eetl. bloem, een gesnipperd uitje, peterselie, peper en zout.

Bereiding:

Ontvel en ontpit de tomaten. Plet ze en roer tot een gelijkmatige massa ontstaan is. Maak van boter, bloem en bouillon een dikke saus en roer de tomatenpuree er doorheen.

tomaten.png