Wil ook jij specifieke informatie ontvangen over jouw tuin?

Heb je reeds een MijnTuin.org account? Aanmelden

Wortelen

WORTELEN

balsem voor lever en huid


Wortelen behoren tot de oudste en gezondste groenten uit onze proviandkast. Ze helpen kanker en vaatziekten voorkomen, zijn bijzonder goed voor de huid en de ogen en herstellen een zieke lever. Hun hoog gehalte aan caroteen maakt dat wortelen een uitstekende leverancier zijn van antioxidanten.

Een beetje geschiedenis

Wortelen behoren niet enkel bij ons tot de meest populaire groenten, ook in de oudheid waren ze dat al. De eetbare wortelsoort is afkomstig van de wilde peen soort, de Daucus ca rota, behoort tot de schermbloemfamilie of umbelliferae. De zoete wortel wordt al meer dan 2000 jaar in Europa geteeld en zou door kruising en selectie in Centraal-Azië zijn ontstaan. in de Romeinse tijd en de vroege Middeleeuwen waren vooral raap, pas­tinaak en andere knollen zijn geduchte concurrent. Het is pas in de 15de en de 16de eeuw dat wortelen populairder werden, maar het zou toch tot het begin van de 19de eeuw duren vooraleer wortelen regelmatig op het menu kwamen. Thans komt de wortel in het hele gematigde klimaat van Europa en Azië en in Noord-Afrika voor.

Caroteen: krachtige antioxidant

Wortel bevat veel caroteen. Dat is een pro-vitamine A die in het lichaam omgezet wordt tot vitamine A, die de weerstand verhoogt. Verder ook vitamine B, C, 6 à 12% suiker, pectine, inosiet, lecithine, glutamine, fosfatide, silicium, ijzer, koper, kobalt, nikkel, enz. De etherische olie zit in alle worteldelen en geeft er de typische geur en smaak aan en werkt in op de slijmvliezen, verhoogt de bloedcirculatie in maag en darm, verdrijft worm, hoofdpijn, eczeem, helpt bij hardlijvigheid, bij koorts en verkoudheid, diarree, bij slankheid en verhoogt de schoonheid, herstelt na operatie en ziekte.

Caroteen helpt rachitis, de Engelse ziekte bij kinderen voorkomen, verbetert het gezichts­vermogen, geeft mooie heldere ogen, de groei van een sterk gebit, activeert lever en spijsvertering. De caroteen wordt in het lichaam best vanuit de rauwe wortel opgeno­men: 20 à 40%, bij conserven 8% en gekookt 5%.

Supergezonde toepassingen

Leverstoornis: ‘s morgens een glas sap en ‘s middags rauwe geraspte wortel. Deze kuur 2 dagen volgen, alleen sap en geraspte wortel en eventueel rauw witlof; doet won­deren. ‘s Winters elke dag en zoveel mogelijk rauw eten.

Geelzucht: dagelijks een glas sap in het voorjaar.

Oogziekte: bij neiging tot catarre voor nachtrijders en piloten; veel wortelen eten. Door de vitamine A passen de ogen zich beter aan bij de overgang van licht naar donker.

Aften: wortelloof gekookt, als mondspoeling gebruiken.

Mondkorsten en dauwworm: wortel sap met wat zout is aanbevolen voor kin­deren.

Heesheid, hardnekkige hoest, astma: 3 wortelen gedurende 1/4 uur koken, het sap uitduwen + 2/3 water bijvoegen en warm drinken. Gebruik hiervan 1/2 glas 5 à 6 maal per dag.

Maagzweer: als drank tijdens het eten; sap van gekookte wortel: 200 g in schijfjes in 1,5 l water gedurende 1/2 uur koken. Warm drinken samen met thee van lijnzaad of groentesoep met aardappelen.


 

Lintworm: geraspte wortelen, nuchter en telkens voor de maaltijd; behandeling 8 dagen voortzetten tot de lintworm verwijderd is.

Spoelworm en maden: rauwe wortel en ui eten. Dit geeft resultaat na 8 dagen. Gedurende 3 à 4 dagen rauwe wortel eten vooraleer een afdrijvend middel te gebruiken; dit is zekerder en helpt vollediger.

Suikerziekte: wortelen zijn af te raden voor diabetespatiënten omdat ze te veel suiker bevatten.

Kinderdiarree (buikloop): 500 g zeer rode, gesneden wortelen in 1 l water, goed koken, doorsteken tot geen afval meer over is; kokend water toevoegen tot 1 liter + 3 g zout. Binnen de 24 uur gebruiken en uitsluitend daarmee voeden tot aan de eerste stoel­gang (na 2 à 3 dagen). Daarna geleidelijk melk vermeerderen en het sap verminderen.

Planten en oogsten

Zaaien: door in etappes te zaaien, kan men wortelen vanaf juni tot in het volgende voorjaar oogsten. De grond moet goed los zijn en vrij zijn van stenen en kluiten, anders splitsen de wortelen.

De kwaliteit van de wortels wordt beïnvloed door de warmte tijdens de groei (van 16 tot 22°C); de lengte wordt begunstigd door de aard van de grond (diep omgespit, tot kleine kluiten verbrokkeld en zorgvuldig schoongemaakt). Het volume van de wortels wordt in hoofdzaak bepaald door de voedende waarde van de aarde, verkregen door overvloedi­ge bemesting minstens 5 maanden voor het zaaien.

Oogsten: het beste middel om een wortel uit de grond te halen, bestaat erin het loof met de volle hand te omvatten. Nadien moet men het bed begieten zodat de resterende wortels weer in contact komen met de losgewoelde aarde. Oogsten doe je best 's avonds, dan wordt de wortelvlieg minder door de geur aangetrokken.

Een gebrek aan potas in de grond, een te dicht zaaien of een onvoldoende uitdunning kunnen de slechte kleuring van de wortel veroorzaken.

Grootmoeders tip van Winiefred

Penen smeren kelen: er is geen tekort aan natuurlijke remedies en kruidenmiddelen tegen keelpijn en hoest en een daarvan is in bijna elke keuken beschikbaar: warm penen- of wortelsap.

Om dat te maken kook ik 3 middelgrote wortelen 15 minuten lang in een beetje water. Rasp of stamp ze en pers ze dan uit door een kaasdoek om het sap vrij te krijgen. Ik voeg aan het sap 2/3 water toe en drink dat warm.

Bereid voor snelle resultaten deze drank 5 of 6 keer per dag. Wie een iets zoetere smaak wil, kan altijd wat honing toevoegen.

Praktisch

De wortel nooit pellen, maar krabben, anders heb je tot meer dan 12% verlies. Als je bij wortelsap enkele druppels zonnebloemolie voegt, wordt de caroteen beter opgenomen. Wortelen gekookt, doorgestoken, tot papje aangelengd, eenmaal per dag, is een volledig voedsel voor de zuigeling. Is je kanarievogel in rui: sterkrode wortel geven, geraspt of het sap. Bevroren wortel ontdooien: 5 uur in koud water leggen. Verstevigen van nagels en haar: eet meer wortelen. Zwaarlijvigheid: dagelijks 1 glas sap nuchter drinken.

Winiefred weet raad

Met worteltjes kan je best vermageren. In de plaats van soep drink je een glaasje wor­telsap. Het sap meteen na het persen met kleine slokjes drinken … zo is het een echte gezondheidsdrank en de lijn vaart er wel bij!


 

Recepten

Wortelpudding

Ingrediënten:

400 g wortelen, 1 ui, 1/2 l bouillon, 2 eieren, 1 dl melk, nootmuskaat, peterselie, peper en zout.

Bereiding:

Bewerk 400 g wortelen met een rasp of een groentemo­lentje. Fruit 1 gehakte ui in gulzig veel boter. Doe er de worteltjes bij. Roer. Giet een halve liter bouillon mee de pan in. Strooi wat zout en peper. Laat zeer sterk inkoken. Kluts 2 eieren met 1 kop melk. Strooi er gehakte peterse­lie en wat nootmuskaat bij. Giet en roer de struif bij de wortels die ondertussen enigszins afgekoeld zijn. Stort het mengsel in geboterde potjes (van glas of aardewerk). Koester ze, au bain-marie, circa 30 minuten in een hete oven. Deze wortel puddinkjes doen het uitstekend bij var­kens- en kalfsgebraad.

Wortelen met room

Ingrediënten:

1 kg wortelen, 2 dl room, tijm en laurier, een snuifje suiker, peper en zout.

Bereiding:

1 kg wortels schrapen, in stukjes snijden en in een kook­pan doen samen met tijm, laurier, zout, peper en 1 snuif­je suiker. Voldoende water toevoegen zodat de groenten bedekt zijn. Gedurende 30 tot 45 minuten op een zacht vuurtje laten sudderen, tot de wortels zacht zijn. Net voor het opdienen, 2 dl room toevoegen en bestrooien met gehakte peterselie.

Wortelen en fijne erwtjes

Ingrediënten:

500 g wortelen, 500 g fijne erwten, 100 g boter, peterselie, peper en zout.

Bereiding:

Stoof de wortelen in de boter gaar, voeg de uitgelekte erwtjes toe. Kruid met wat zout, verse peper en muskaat­noot. Maak de groente daarna af met wat fijngeknipte peterselie.

Geglaceerde wortelen

Ingrediënten:

750 g wortelen, 75 g boter, zout, 75 g kristalsuiker.

Bereiding:

Maak de wortelen schoon en snijd ze klein. Stoof ze in de boter en enkele lepels water gaar. Voeg wat zout toe en dek de pan af. Neem na een kwartier het deksel van de pan en verwarm op een open vuur. Bestrooi de wortelen met kristalsuiker en laat even karameliseren. Dien op in een voorverwarmde schaal. Ter afwisseling kan u een 15-­tal uitjes samen met de wortelen gaarstoven en glaceren.

wortelen.png



Reacties

Er zijn nog geen reacties.

Log in om een reactie te plaatsen