Wil ook jij specifieke informatie ontvangen over jouw tuin?

Heb je reeds een MijnTuin.org account? Aanmelden

Chrysant 'Dernier Soleil'

Dendranthema 'Dernier Soleil'  • 

Foto: Chrysant 'Dernier Soleil'

Chrysant met abrikoosgele enkelvoudige bloemen.
Een oude Franse variëteit

Familie: Asteraceae (Composietenfamilie)

Standplaats: Zonnig en kalkrijk, op humusrijke goed doorlatende bodem

Kenmerken:

  • Geel, oranje rand, enkelbloemig
  • Hoogte 50-70 cm
  • Bladhoogte 30 cm
  • Bloei 8 - 10
  • Goed winterhard, maar verdraagd in de winter geen natte grond

Extra: Snijbloem

Algemeen (info: Groei&Bloei)

De tuinchrysant, bij deze naam weet je al direct om welke plant het gaat. Als je nu vraagt wat de Latijnse naam is dan wordt het al weer lastiger. In de afgelopen twee decennia is er nogal wat vergaderd over de juiste naamgeving. Ik houd het opChrysanthemum. Maar kijk niet verbaasd als je de naam Dendranthemum (nog) tegenkomt.

De naam van de bloem komt uit het Grieks: "chrusos" betekent goud en "anthemon" betekent bloem. Van oorsprong komt de plant uit China en Japan. In deze landen stond de bloem in hoog aanzien. De chrysant was in China zelfs zo speciaal dat alleen edelen zich met de plant mochten bezighouden. De Chinese stad Chu-Hsien (chrysantenstad) is vernoemd naar de bloem. In Japan kreeg de bloem het predicaat "nationale bloem". De troon van de vroegere Japanse keizers werden volledig met chrysanten bedekt. Deze troon had dan ook de naam Chrysantentroon. De bloem werd afgebeeld met zestien stralen, hiermee werd duidelijk gemaakt dat er sprake was van goddelijke macht. In Japan maar ook grote andere delen van Azië staat de chrysant symbool voor een lang en gelukkig leven. In 1688 bracht Jacob Layn de chrysant naar ons land. Nog steeds worden in Aziatische landen de chrysanten verkocht en worden de gekleurde bloemblaadjes gebruikt bij offerrituelen.

Een aantal grote selectiebedrijven houdt zich volop bezig met de veredeling van chrysanten, maar dan uitsluitend voor de snijbloementeelt. Deze soorten komen we niet in de tuin tegen. Ook wordt er nog geselecteerd voor de bekende bolchrysanten die vanaf de nazomer in bloemenwinkels, tuincentra en bij tankstations verkocht worden. Op weekmarkten vind je rond mei nog wel eens losse stekken om zelf “snijchrysanten” in je (volks)tuin te kweken.

Tuinchrysanten voor de tuin zijn er in vele soorten. Maar op Nederlandse kwekerijen kom je ze bijna niet meer tegen. Bij onze oosterburen blijken kwekerijen rijker voorzien te zijn van soorten.

Het imago van deze tuinplant is niet écht “cool” te noemen. Tuinliefhebbers laten zich nog wel verleiden om herfst asters te planten, maar een tuinchrysant?? Waarom zou je dat nu doen?

Er is maar één reden, en wel de allerbeste! Namelijk het gaat om een tuinplant die bloeit in de periode september tot en met november. Tijdens de bloei kan deze plant ook nog behoorlijk wat nachtvorst verdragen. En als klap op de vuurpijl is de plant verkrijgbaar in vrijwel alle denkbare kleuren. Het zal ook niet verbazen dat het goede snijbloemen zijn.

 

Verzorging

De planten houden van een goed bewerkte en bemeste grond. Op zware klei en grond die nat is in de winter verkleint de overlevingskansen. Geef ze een plek in de volle zon, en dan zullen ze rijk bloeien. In de zomer maanden groeien de planten ook prima op een plek met wat schaduw. Maar aangezien de zon richting het najaar steeds verder zakt en er dus steeds meer schaduw komt, is het belangrijk dat de planten wel in de herfstmaanden “volle zon” hebben.

Houd de planten wel in conditie door ze om de paar jaar te scheuren. Veel soorten zijn prima winterhard. De plant vermeerderd zich door ondergrondse uitlopers te maken. Afhankelijk van het soort wil een plant wel eens wat gaan “lopen”. Wordt het soort te hoog, top de planten dan vóór de langste dag.

Wordt een plant te groot, steek er gerust wat af. Knip in het voorjaar de oude stengels van het voorgaande jaar weg.

 

Problemen

Sommige soorten zijn gevoelig voor schimmels. Als ik het goed gezien heb kan de plant last hebben van de valse meeldauw. Ook roest komt voor, bruinoranje roest stippen aan de onderkant van het blad. Er zijn grote verschillen qua gevoeligheid tussen de soorten.

 

Gebruik in de border

Chrysanten gaan pas echt bloeien als de dagen korter worden. In de herfstmaanden komen we veel minder in de tuin. Vandaar dat chrysanten het beste geplant kunnen worden op zogenaamde “zichtplekken”, plaatsen in de border die vanuit huis of vanaf de straat te overzien zijn. Het zijn écht planten voor halverwege de border. Dit komt niet alleen door de hoogte van de soorten, maar ook omdat het blad niet écht bijzonder decoratief is. Daarnaast wordt het blad van een aantal soorten al snel lelijk.

In zijn algemeenheid passen de chrysanten in vrijwel alle soorten tuinen. Een aantal typen borders lichten we er uit.

 

In borders die in een bepaalde kleurschakering ingericht zijn passen deze planten prima omdat ze in vrijwel alle kleuren beschikbaar zijn. Ze verlengen juist de kleurstelling richting de winter op.

En dan de bonte borders: wat te denken van een combinatie van herfstaster in het roze of blauw met een geel hartje naast een gelige chrysant? En gele chrysanten heb je weer in allerlei vormen: enkel, dubbel, groot, klein, spidervorm etc.

In beplantingsplannen van prairie- of grassentuinen kom ik de chrysanten nog nauwelijks tegen. Maar ik kan geen reden bedenken waarom hier geen sublieme combinaties mogelijk zijn. In de maanden oktober en november verkleuren de grassen volop richting geel of bruinig. En ook in deze tinten zijn weer veel soorten voor handen die hiermee prachtig kunnen combineren.

 

Sortiment

Er is breed aanbod van kleuren van geel, wit, crème, roze, groen, rood, oranje, paars, brons tot allerlei tweekleurige varianten. De bloemgrootte loopt uiteen van 1 tot 10 centimeter. Het hart van de bloem heeft buisvormige bloemetjes. Daaromheen liggen platte schutblaadjes in kransvorm. De vlezige en wat grillig gevormde bladeren staan verspreid langs de stevige steel van de bloem. Er zijn ongevulde, halfgevulde tot gevulde bloemen.

Er bestaan verschillen tussen de soorten qua overlevingskansen door de winter heen. Doordat tuinchrysanten al lang nauwelijks nog gekweekt worden is de kennis over het sortiment helaas behoorlijk verdwenen. Op onze kwekerij verzamelen we soorten om weer ervaring op te doen. Ook houden we ons aanbevolen voor ervaringen van tuiniers.

Soorten waarmee we goede ervaringen hebben zijn: ‘Abricot Passion’, een nieuw soort van de Franse kweker T. Delabroy met grote zacht oranje bloemen. Plant wordt zeker een meter hoog. ‘Dernier Soleil’, een langbloeiend soort met zacht geel oranje bloemen. Wordt niet hoger dan 40-50 cm ‘Doctor Tom Parr’, klein bloemig en rijkbloeiend soort in de kleur koper/zalm. ‘Poesie’, ook één van de bekendere tuinchrysanten met halfgevulde witte bloemen aan stevige stelen.

Eigenschappen

Variëteit van
Chrysant (algemeen) (Chrysanthemum (algemeen))
Hoogte
30 - 70 cm
Kleur
  •   
  •   
Winterhard
Ja
PH
Kalkrijk
Vochtigheid
Normaal
Licht
Zon
Evergreen
Bladverliezend