Wil ook jij specifieke informatie ontvangen over jouw tuin?

Heb je reeds een MijnTuin.org account? Aanmelden

Foto: Wijnruit

Foto: Wijnruit
Foto: Wijnruit
Foto: Wijnruit

Omschrijving :
h 45 cm br 45cm -halfstruik -geurend - groenblijvend . Een bitter kruid .
Blad : Blauwgroen blad, sterk geurend. Diep ingesneden.
Bloei : Gele bloemen in schermvormige trossen , maar verwaarloosbaar
Bladeren zijn mooi in boeketten
Is mooi bolvormig te houden. Gemakkelijke plant
Zaait zichzelf uit

Wijnruit is een oorspronkelijk uit het Middellandsezeegebied afkomstige plant.
Zoals uit de wetenschappelijke soortnaam 'graveolens' blijkt, verspreidt de plant een vrij sterke, kruidige geur.
De plant wordt aangeplant in kruidentuinen, soms ook onder de vorm van een gesnoeid haagje.  In onze keuken is het culinaire gebruik eerder beperkt, maar in sommige Afrikaanse tradities (bv Ethiopië) wordt het kruid regelmatig toegepast.  Let er op het spaarzaam te gebruiken, omdat het erg bitter is en maaglast kan veroorzaken.
Ook medicinaal werd de plant wel toegepast, doch is nu in onbruik geraakt, omdat voor alle indicaties veiliger kruiden voorhanden zijn.
Katten schijnen niet van de geur van wijnruit te houden, en daarom zou de plant kunnen worden toegepast (bv alweer als haagje) om katten weg te houden.
Nota: de bloemetjes van wijnruit staan in losse schermen, waarbij opvalt dat alle bloemen 4 bloemblaadjes hebben, behalve het eerst-bloeiende dat er vijf heeft.

Bestuiving bij de ruit

Ruit heeft een grappige manier van bestuiven. Het bloemetje heeft 8 meeldraden maar er staat er maar één tegelijk overeind. Onderaan de stamper zitten kleine honingbakjes. Een insect komt langs, wrijft over de meeldraad om de honing op te nemen. Als al het stuifmeel is meegenomen buigt de meeldraad zich waardoor automatisch de volgende meeldraad omhoog komt te staan. Dit proces herhaalt zich totdat alle meeldraden aan de beurt zijn geweest.

Waar komt de wijnruit vandaan?

Wijnruit komt volgens Europese geleerden oorspronkelijk uit Oost en Zuid-Europa. Dat verklaart niet waarom de Maya´s en de Azteken ruit ook kenden. Tegenwoordig is het in heel Europa en Noord-Afrika, en op beide Amerika´s te vinden. Het is door kloosterlingen van de Rooms Katholieke kerk de Alpen over gebracht. De wijnruit kan anderhalve meter hoog worden en krijgt gele bloemetjes. Wijnruit is van oudsher gebruikt in de keuken en als medicinaal kruid. Hippocrates, de grondlegger van de moderne geneeskunde uit het oude Griekenland, beschouwde ruit als belangrijk geneeskruid tegen slangengif. In Mediterrane streken zag men wezels eten van de ruitplant voordat ze een gevecht aangingen met een slang. Wijnruit helpt ook tegen de beten van schorpioenen, giftige spinnen en kwallen.

[Bron: Publiek domein / Wikimedia Commons] Bron: Publiek domein / Wikimedia Commons

Geneeskrachtige toepassingen van wijnruit

Wijnruit werd vroeger op wijn of azijn getrokken om zelf mondspoeling te maken. Het was daarnaast een middel tegen koorts en verkoudheid. Hiervoor moest je het uiteraard wel opdrinken. Ruitblaadjes werden versnipperd op brood of door de sla gegeten. Op deze manier gegeten was het een middel om de maag tot rust te brengen.

Armband van wijnruit tegen epilepsie

In Nederland in de Middeleeuwen werd van een takje ruit een armbandje gevlochten. Wanneer je dit om je pols deed dan was je gevrijwaard van epilepsie-aanvallen. Deze aanvallen werden vroeger gewijd aan betoveringen door heksen. In Italië maakte men een amulet van wijnruit zodat heksen je nooit zouden aanvallen. Er werden magische toepassingen aan ruit toegedicht. In Duitsland kon men zich na een ritueel met een slangenkop, een ei en wat takjes ruit onzichtbaar worden. In Frankrijk wist men dat wijnruit verborgen schatten kon aanwijzen.

[Bron: Jeffdelonge / Wikimedia Commons] Bron: Jeffdelonge / Wikimedia Commons

Wijnruit om katten uit de tuin te weren

Wijnruit is niet geliefd bij honden en katten. Wanneer je katten uit de tuin wilt houden kun je wijnruit in de tuin plaatsen. Honden lopen ook met een grote boog om wijnruit hen. Ze weten van nature dat ze wijnruit niet goed kunnen verdragen. Aan de andere kant kun je blaadjes van wijnruit in de manden van honden en katten strooien om vlooien tegen te gaan.

Wijnruit naast salie

Wijnruit kan niet naast elke plant groeien. Wijnruit naast kolen zorgt ervoor dat beide gewassen verpieteren. Ook wijnruit naast monnikskap gaat niet goed werken. Wijnruit wordt in Italië naast salie geplant. Die gaan wel goed samen. Van salie is bekend dat padden er graag onder wonen. Heksen kunnen zich in een pad veranderen. Doordat wijnruit naast salie is geplant konden heksen op die plek geen kwaad doen.

Ruikend genezen door wijnruit

In de Middeleeuwen was wijnruit beroemd om zijn genezende werking als je eraan rook. De sterke geur zit verwerkt in de naamgeving in het Latijn; Ruta graveolens. Ruta betekent losmaken, gravo betekent zeer en olens betekent geur. Het is inderdaad een zeer geurrijke plant. Het innemen van wijnruit in grote hoeveelheden kan hallucinaties oproepen. Dit kruid werd door de oude Romeinen vaak door wijn gedaan. In de Grappa alla Ruta zit nog steeds wijnruit. In die zin lijkt het gebruik enigszins op absinth, een hallucinerend kruid wat ook bereid wordt tot sterke drank. Alcohol wekt ook hallucinaties en lucide dromen op.

[Bron: Jörg Hempel / Flickr] Bron: Jörg Hempel / Flickr

Wijnruit, vroeger populair bij mooie meisjes

In Frankrijk werd ruit ook Herbes-a-la-belle-fille genoemd, wat zoiets betekent als mooie-meisjekruid. Het kruid stond in Frankrijk in botanische tuinen als enige kruid omringd door een groot hek. Dat kwam omdat men wist dat ruit eten leidde tot abortus. Daarom was dit kruid zo populair bij jonge meisjes dat het door een hek moest worden beschermd. De Romeinen maakten olie van de ruit wat ze gebruikten om menstruaties op te wekken en abortussen te veroorzaken.

Modern gebruik door kruidengeneeskundigen

Wijnruit wordt door moderne kruidengeneeskundigen tegenwoordig vooral gebruikt door ziekten die met het bloed te maken hebben zoals aambeien en aderverkalking. Het werkt bloeddrukverlagend. Daarnaast verdrijft het ook wormen uit de ingewanden, helpt het de ogen om beter te zien en vermindert het reumatische pijnen. Ruit wordt ingezet om ademhalingsproblemen te verhelpen.

Eettips wijnruit

Buiten de medicinale toepassingen is wijnruit een keukenkruid. Het is in Ethiopië een belangrijk toekruid; zowel de blaadjes als de zaadjes worden er gegeten. In Italië worden de blaadjes gebruikt om een omelet mee te kruiden. De zaadjes kunnen worden verwerkt in een ontbijtpap. In Friuli–Venezia Giulia, een streek in het Noordoosten van Italië worden jonge ruittakjes in een beslag gedoopt en vervolgens gefrituurd. Vervolgens worden ze met zout en peper bestrooid. Dat is een hele specifieke toepassing. Ruit kun je gebruiken om aardappels mee te kruiden. Gebruik van ruit niet teveel want het smaakt sterk. Net als bieslook kun je het verse kruid over een salade, soep of warme maaltijd doen als het wordt opgediend.

Plantvoorschriften :
Zowat alle ondergrond ., maar houdt van een arme, goed gedraineerde grond in de volle zon.
De plant kan zeer goed tegen hitte en droogte.
Planten met 30 cm afstand

Verzorging :
weinig onderhoud
Wijnruitstruiken kunnen op den duur wild en warrig worden. Fatsoeneer de struik dan door hem in het voorjaar terug te snoeien tot 10 tot 20 cm boven de grond, zodat hij fris en mooi bossig weer terugkomt.
Opgelet, Wijnruit is fototoxisch. Er kan tijdens zonnig weer door aanraking van de bladeren huidirritatie ontstaan. Vooral het plantensap van Wijnruit werkt onder invloed van de ultraviolette zonnestralen irriterend op de huid. Na contact ontstaat er binnen enkele uren tot enige dagen op de aan zon blootgestelde lichaamsdelen (meestal handen, onderarmen en onderbenen) scherp begrensde, grillige, streepvormige of bandvormige huidreactie bestaande uit roodheid, rode bultjes, blaasjes en zelfs blaren. Er is meestal sprake van pijn en jeuk. Ook kan de reactie optreden in het gezicht (zweet van het voorhoofd afvegen met handschoenen).
Pas dus goed op tijdens het wieden of snoeien, draag bedekkende kledij of doe dit karweitje tijdens bewolkte dagen. (bron: Neerlandstuin.nl en Huidarts.com)

Ziekten :
Witte vlieg

Eigenschappen

Hoogte
20 - 40 cm
Kleur
  •   
Winterhard
Neen
PH
Neutraal
Vochtigheid
Droog
Licht
Zon
halfschaduw
Evergreen
Bladverliezend