Wil ook jij specifieke informatie ontvangen over jouw tuin?

Heb je reeds een MijnTuin.org account? Aanmelden

Gewoon haarmos

Polytrichum commune  • 

Foto: Gewoon haarmos

Algemene omschrijving

Het Gewoon haarmos (Polytrichum commune) behoort tot de familie der Polytrichaceae en de groep Bladmossen.

Hoewel deze mossoort Sterremos of Sterretjesmos genoemd wordt, is het geen Gewoon Sterremos (Mnium hornum).

Deze sporenplant is een wereldwijd verspreide mossoort die grote zachte, heldergroene moskussens kan vormen, bestaand uit zeer veel kleine mosplantjes. Het langzaam groeiende Gewoon haarmos 'kruipt' a.h.w. over de grond met het uitbreiden van het moskussen. Dit mos is ongeveer 2-20 cm. hoog.

Gewoon haarmos is een sterke, altijd groene vaste plant, die vooral aan te treffen is op bosbodems met geluwd licht en een vochtige bodem met een losse structuur. Het mos past zich aan het bodem-oppervlak aan: heuveltjes en dalletjes zijn geen probleem om op te groeien. Andere plekken waar het Gewoon haarmos kan voorkomen: arme zandgronden, veenmosrietland, steilkanten van beekjes en greppels, beukenbossen, stuifzand, langs paden in dennenbossen, bosranden.

Jonge mosplantjes (plantscheutjes) zijn veel lichter groen van kleur dan de oudere mosplantjes. Een enkel mosplantje is opgebouwd uit een niet vertakt stengeltje die over vrijwel de gehele lengte bezet is met kleine halfdoorschijnende spitse blaadjes. Het bladerloze deel van de stengel is donkerbruin en bedekt met fijne schubjes. Het topje bestaat uit een stervormig groepje blaadjes, Vanuit het topje ontstaat de seta, het steeltje dat het sporendoosje, draagt. Wanneer de sporen binnenin het sporendoosje rijp zijn, gaat het doosje bij droog weer open waarna de sporen vrijkomen en verspreid kunnen worden.

Het Gewoon haarmos gaat er heel anders uitzien als het uitdroogt, de diepgroene kleur en de frisse uitstraling verdwijnen en de blaadjes liggen met het topje naar boven stijf tegen de stengel aangedrukt. Haarmos kan een tijdje zonder voldoende vocht. Als het mos dan weer voldoende vocht krijgt, b.v. na een regenbui, zal het er na verloop van tijd weer net zo mooi groen en vol uitzien als voorheen en staan de blaadjes weer open.

Het Gewoon haarmos wortelt oppervlakkig. Het mos heeft geen echte worteltjes zoals vaatplanten die hebben, maar vaatbundelloze uitgroeiingen, de rhizoïden, waarmee het zich aan de ondergrond kan hechten. Doordat het mos dus meestal in bolletjes of hele plakkaten groeit bevindt zich aan de onderkant een rhizoïden-plakkaat.

Het Gewoon haarmos plant zich voort d.m.v. sporenverspreiding (geslachtelijk) die vanuit de sporen voorkiemen vormen waaruit zich weer nieuwe mosplanten ontwikkelen, en d.m.v. vorming van broedknopjes op 'wortel'uitlopertjes (vegetatief), waaruit weer nieuwe plantjes ontstaan. Voor de geslachtelijke voortplanting is het van belang dat de blaadjes voldoende vochtig zijn.

Vereisten

Geen volle zon. Het Gewoon haarmos is een schaduw/halfschaduwminnende plant.

Vochtige humusrijkje bodem. Zure grond. Gematigd klimaat. Goed doorlaatbare bodemstructuur.

Onderhoud

Zolang het Gewoon haarmos op een goed waterdoorlaatbare zurige bodem staat en voldoende vocht en schaduw krijgt, zal deze makkelijke mooie plant weinig problemen opleveren. Als de moskussens te groot worden, kun je eenvoudig een deel met de hand wegscheuren, een tuinschepje is vaak niet eens nodig. Lelijke plekken in het moskussen kun je gemakkelijk 'repareren' door het lelijk geworden mos eruit te halen en er een fris polletje Gewoon haarmos voor in de plaats te zetten. Oppervlakkig in de ondergrond plaatsen en meteen wat water geven is meestal voldoende. Besproeien met zonnig weer is af te raden, tenzij het mos volledig in de schaduw staat.

Om het goed 'aanslaan' van het mos te bevorderen, kun je het beste eerst een laagje tuinturf aanbrengen van ca. 5 cm., waarop je vervolgens een klein laagje (bos)grond legt en daarna het mos licht in de bodem drukt. Vooral de eerste dagen voldoende vochtig houden. 

Gewoon haarmos verdraagt geen betreding. Zorg er dus voor dat het op plekken in de tuin ligt waar niet (regelmatig) overheen gelopen wordt.

Gebruik

Decoratieve bodembedekker. Verhuller van minder aantrekkelijke plekjes in de tuin. Vult schaduwplekken op waar alleen lage planten kunnen groeien, zoals b.v. onder struiken e.d. Gaat erosie tegen. Houdt vocht rondom andere planten beter vast, voorkomt zo uitdrogen van de grond.

Het Gewoon haarmos kan onder struiken, tussen bovengrondse boomwortels, tussen stenen en tuintegels geplant worden. Groeit ook goed in potten en bloembakken, zolang de grond maar vochtig genoeg gehouden wordt. Kan ook gebruikt worden ter decoratie van een schaduwrotstuin en bonsai-schalen waarin wat grotere bonsaiboompjes groeien.

Staat mooi bij de vijver, een schaduwtuin of in een Japanse tuin.

Omdat mos zo goed vocht vast kan houden en decoratief is, kan het ook gebruikt worden in bloemstukjes.

Gewoon haarmos vormt geen bloemen en trekt dus geen vlinders, hommels en bijen aan, maar biedt wel een goed onderkomen aan allerlei kevertjes e.d.

Geschikt als vochtvasthoudende decoratie en schuilplaats in het terrarium.

Eigenschappen

Hoogte
1 - 20 cm
Winterhard
Ja
PH
Zuur
Vochtigheid
Vochtig
Licht
halfschaduw
Schaduw
Evergreen
Bladhoudend